Wyrzynanie się zębów przebiega zazwyczaj symetrycznie, przy czym należy pamiętać, że zęby dolne przeważnie pojawiają się w jamie ustnej wcześniej niż górne. Mineralizacja zawiązków rozpoczyna się już w życiu płodowym, zatem na kształtowanie zębów duży wpływ mają także warunki w jakich rozwija się dziecko przed narodzinami. Ważne jest więc odpowiednie odżywianie kobiety w ciąży oraz zapobieganie wszelkim infekcjom bakteryjnym i wirusowym.

ZĘBY MLECZNE 

 

Na uzębienie mleczne składa się 20 zębów. W każdej połowie szczęki i żuchwy wyrastają po dwa siekacze (centralny i boczny), kieł i dwa zęby trzonowe (pierwszy i drugi).

Wyrzynanie się zębów mlecznych następuje najczęściej około 6 miesiąca życia. Jako pierwsze pojawiają się siekacze centralne i boczne, a a następnie pierwsze trzonowce, kły i drugie trzonowce. Jeżeli do 18 miesiąca życia matka nie zaobserwuje w jamie ustnej dziecka wyrznięcia się pierwszego zęba, powinna skonsultować się z lekarzem stomatologiem oraz pediatrą.

Na opóźnione ząbkowanie mogą mieć wpływ między innymi wcześniactwo i niska masa urodzeniowa, ale także zaburzenia ogólnoustrojowe. Ząbkowaniu może towarzyszyć szereg objawów powodujących dyskomfort, takich jak zaczerwienienie, obrzęk dziąseł, ślinienie się, ssanie palca oraz wkładanie do jamy ustnej i nagryzanie różnych przedmiotów, drażliwość, niepokój, zaburzenia snu, łaknienia czy nieznacznie podwyższona temperatura. Niekiedy pojawienie się objawów ogólnoustrojowych wymaga konsultacji lekarza.

Zęby mleczne nie powinny być traktowane lekceważąco, jako „przejściowe”. Ich rola jest szczególna, ponieważ umożliwiają prawidłowe odżywianie dziecka, zapewniają estetyczny wygląd jego twarzy i dobre samopoczucie, wpływają na prawidłowy rozwój mowy, a przede wszystkim utrzymują przestrzeń dla zębów stałych, które będą wyrzynać się na ich miejscu.

ZĘBY STAŁE

 

Uzębienie stałe składa się z 32 zębów. W każdej połowie szczęki i żuchwy wyrastają po dwa siekacze, kieł, dwa zęby przedtrzonowe oraz trzy zęby trzonowe. Wyrzynanie się zębów stałych rozpoczyna się pomiędzy 5 a 7 rokiem życia i trwa do 13-14 roku życia.
Zęby stałe (oprócz trzonowców) wyrzynają się na miejscu zębów mlecznych, których korzenie ulegają resorpcji i wypadają. Jako pierwszy może pojawić się ząb trzonowy lub siekacz.

Ząb pierwszy trzonowy stały, tzw. „szóstka” wyrzyna się za drugim trzonowcem mlecznym około 6 roku życia i nie poprzedza go wypadanie zęba mlecznego. Jest on szczególnie wrażliwy na działanie czynników próchnicotwórczych i powinien być tuż po wyrżnięciu objęty działaniami profilaktycznymi. Zalecane jest perfekcyjne oczyszczanie pastą z fluorem, lakowanie bruzd (jeżeli są do tego wskazania) i lakierowanie preparatem fluorkowy,. Trzecie trzonowce, tzw. „zęby mądrości” wyrzynają się w różnym wieku, przeważnie pomiędzy 17 a 21, a nawet 30 rokiem życia.

WYRZYNANIE SIĘ ZĘBÓW A PIERWSZA WIZYTA U STOMATOLOGA

Na pierwszą wizytę w gabinecie stomatologicznym opiekun powinien zgłosić się z dzieckiem pomiędzy 6 a 12 miesiącem życia (zanim dojdzie do pojawienia się pierwszych objawów próchnicy). Istnieje wtedy sposobność ustalenia strategii postępowania w zakresie profilaktyki stomatologicznej oraz adaptacji dziecka do leczenia. Nie wolno dopuścić, żeby mały pacjent zgłosił się do lekarza dopiero w przypadku bólu zęba. Wizyta może wtedy być nieprzyjemna, a jej efektem będzie pojawienie się fobii dentystycznej u malucha.

Materiał opracowany przez Ministerstwo Zdrowia oraz Swiss Contribution w ramach projektu współfinansowanego przez Szwajcarię w ramach Szwajcarskiego Programu Współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej.